#якбыло: ЧСР й ПР четверть столїтя вєдно

15. марца 2018

28. й 29. марца ся у Народнôму архіві Прагы удбыла конференція «Чехословенсько й Пўдкарпатська Русь - четверть столїтя вєдно» Мав ім серенчу туда попасти, й выслухати бўльшість выступўв. Слово мали делеґаты з многа держав - Чехія, Україна, Словакія, Мадярщина, Польша… Мижи ними были й такі люди як Аґата Пілатова, Михаїл Капраль вадь чеськый історик Ян Рихлік…

28. числа я прийшôв пополуню, тôму богужаль пропустив выступы на тему школстві, пошты й наприклад, жілізных дорўг. Перша презентація, свідком якôї я бôв, кликалася «Симболы Пўдкарпатської Русі колись й ныні» уд чеськôго історика Романа Клімеша. Пôвно інтересных слайду нам указав, много шелиякых печаток й знакўв. Мало-м го запôдозрив з про-українськых взглядўв, айбо коли-м го позвідав за нашу русинську бисіду, уповів ми, “кіть на бисїду переведена Біблія, та то вже не діалект а рядôвый язык” а як мы знаєме, біблія і по-нашôму є!

Слідующі два выступы розберали проблематику грôши на Пўдкарпаттю за часўв Першої республікы, пўсля них выступав Мартін Клоубек с матеріалом про Ніколу Шугая, колочавського опрышка. Чеськый історик Міхал Плавец пописував робôту Ужгôрôдського аеропôрту й маршруты самолётўв у миживоєнськый період. А пўд кониць проґрамы нам уключили куртоє кіно з чешського архіву, на кôтрому мы наблюдали за процесом сплаву ліса по ріці.

У 17:00 за місным часом удбыло ся урочистоє ôткрытіє выставы, на стендах кôтрої была сгрнута пôдробна історія ПР уд вступу у ЧСР й до передачі нашôго краю у СССР. На сьôму ся кончив проґрам першого дня.

На другый динь, у 9:00 пôльськый історик Станіслав Токарж по-пôльськы розказав про тôгдышні встаги мижи ЧСР й Пôльської републікы по отношеню до Пўдкарпаття, а Владімір Куштек приказував за встаги с Румунськом. У 10:00 слово дўстав честованый Михаил Капраль из Мадярщины, вўн розказував про русинські новинкы, выпускающі ся у миживоєнный період. Хôтів бым му щи раз красно пôдякувати за новинку «Русинськый світ», котру ми подарив, й бажаву, най Бог помагат му у вшытких його чинах. Слідующі выступы поєднавали о Пўдкарпатті за мадярўв, за мадярські Szabadcsapatok’ы й за чеськословацькых воєнных.

Пўд кониць выступали професоры з УжНУ на темы Жыдўв й про переход Пўдкарпатської Русі у состав СССР. А на фінал выступила с прословом важена Аґата Пілатова, дуже-м бôв радый чути таку честовану жôну й її слова мудрі слова.

Дуже ми ся полюбило! Дуже-м бôв гордый, коли-м учув як мижи сôбôв бисїдувут люди по-нашôму й не старавут ся хоснôвати чужый язык! Додало ми то мотивації чинити для нашої культуры бўльше, й надію, же раз буде лїпше.