Русинськый алфабет

26. фебруара 2019

Май навперед: алфабет нê офіційный и никим нê усталеный. Його нê розробляли лінґвісты вадь учені. Вшытко ниже написаноє є субєктивноє никаня автора - тôму, вы не мусите його принимати и хôснôвати даный алфабет.

Цілый алфабет

Нашо русинськӱй бêсїдї такый алфабет?

Русинська бêсїда обсягує много слӱв, кôтрі выговорювуть ся иншак у завислости уд рӱдного реґіона бêсїдующого.

Вшыткі добре знавуть, же, наприклад, чêлядь з Марамороша выговорює много слӱв через [у], а чêлядь з, кажім, Великого Березного ипен ті слова упôвість через [і]. И такых прикладӱв на Пôдкарпатю (и нê лем) є много. Тôму, ôбы приблизити кодифікацію сполочного русинського языка, котрый бы парував вшытким Русинам, нам треба уніфікôвати наш алфабет и нашоє писаня.

И ôбы уєдностайнити письмо так, бы парувало вшытким, нам треба хôснôвати переходні буквы.
Дякувучи переходным буквам вшыткі будуть писати єднако, а читати їх уже так, як привыкли.

Специфіка алфабета

Переходні буквы

  • Êê - переходна буква мêжи [е] і [и]
    Маймногі упôвідять [динь], а не [день] й много ко бере варіант [динь] як ґраматично вірный. Айбо кедь побзерати на слова, кôтрі суть заложені на сьому слóві видко, же то не так.
    Наприклад: слова «каждоденный», «штоденный» выговорювуть ся вже через [е] - не [-динный] а [-денный], з сього выходить, же правописно слово [динь] ся має писати через [е], айбо бы назначити роздїлность його вымови, мож хоснувати букву ê.

  • Ӱӱ - уніфікує концьовкы з [у]/[і]/[ї]/[ю]…
    Переходна буква, котра звука як такого нê має. Выговорює зависить уд реґіону - там, де слово кÿнь выговорювуть через і [кінь] ї высловить як [і]; там, де выговорює ся у [кунь] ї высловить як [у] і так дале…

  • Ôô - переходна буква мêжи [о] и [у]
    Наприклад: слова «чôлôвік», «ôріх», «ôгинь» у завислости уд реґіону годни выговорювати ся як [чулувік], [уріх], [угинь] - йся буква рішає ґраматичні проблемы споєні з сим.

  • Óó - «закрытоє» о
    Специфічный русинськый звук ó, котрый Русины выговорювуть у таких словах як: пóтя, смóлї, кóнї
    нê знаву, як бы го розтолкувати людям, кôтрі николи нê чули русинську бêсїду, як іменно звучить йся буква (то треба чути), кедь бы дако мав даяку файну дифініцію - напишіть ми, буду радый!

Звукы

  • Іі - тверда і
    У русинськӱй бêсїдї буква і нê помнякшує (так ги у українськӱй). Тôму у словах, де звук і мнягкый, пише ся ї.

  • Дж - читать ся як анґлїйська Jj
    Дж у русинськӱй вымôві звучить як буква Jj у анґлїйськôму алфабетї.
    Припомніть, як анґлоязычні люде выговорювуть імена John вадь Jack - йсись звук у русинськӱй бêсїдї хôснує ся и часто стрічать ся у глаголах, наприклад: унаджити.

Як хôснôвати йсись алфабет на кôмпютерї?

Кедь хóчете хôснôвати йсись алфабет на свóму кôмпютерї - побзерайте інструкцію як го стерьхати и інсталôвати за удкликуваньом: русинська розкладка на клавіатуру.

Ваші коментарї и навырги-сьте годни писати нам у фейсбук вадь на і-мейл contact@rueportal.eu