rueпортал словник ґазета ґраматика

Звіданя: Што є дїля тебе рӯдна бисїда?

Звіданя: Што є дїля тебе рӯдна бисїда?

21. фебруара 1952 у варошови Дака (днишньый главный варош Банґладеша) у часї мирнōї демонстрації за право хосновати банґладешську бисїду на ōфіційнōму урōвньови дӯйшло ид насилностям из бока пакістанськōї пōліції, резултатом котрых стала смирть дакӯлкох студентӯв-демонстрантӯв.

По усамостойниню Банґладеша каждый рӯк у сись динь там споминавуть на ту храбру моложаву, котра ни побояла ся уйти на улицю за свōю рӯдну бисїду. А уд рōку 2000 за навыргом такōй того Банґладеша ЮНЕСКО славить Межинарӯдный динь рӯднōї бисїды.

Думаву, ōж ни треба избыточный раз припоминати вшыткым читачам, што наша руснацька бисїда є такōй тым ЮНЕСКОм занесена на испис уразливых языкӯв, кōтрї суть пӯд угрōзōв щезнутя. И кидь мы ю хōчеме всокотити дїля далшых пōкōлїнь, мусеме ю хосновати ни лем дома фіґлювучи из цімборами, а всяґде, де нам тото пōзвōлять закон. Айбо майнавперед каждый из нас мусить покласти си єдно, на первый пōзӯр легкоє звіданя – што є дїля тебе рӯдна бисїда?

Сякоє звіданя-м поклав и даякӯй чиляди, кōтру сьте годни знати из нашого сеґмента інтернета, и дōлӯ годни сьме видїти, яку удпōвідь каждый из них дїля себе найшōв.

Што є дїля тебе рӯдна бисїда?

(удпōвідї суть подані из всокоченым правописом звідованого)

Се, майнаперед, мати можность, быти самым собов, могти доказати свою идентичность.

Хосновати ся материнськов бесідов – се чуствовати тоты невидимі мотузы, котрі зязувуть тя з твойов файтов, твойим родом и народом, а такой - з минувшинов, з духом предкув. Сі мотузы всокотять у минуты маймоцных потрясінь и бід.

Хосновати ся материнськов бесідов – се не натяговати чужу кожу, не приміряти на ся штось чужоє и пробывати когось из себе робити. Говорити по-свому - гордити ся свойим. Товды тя бу дуть честовати, бо нитко нигда не честовав и не честує безродных маргіналув.

Хосновати ся материнськов бесідов - мати можность з помочов неї (бесіды) всокотити майсакралноє: сохташ, исторію, наконець – свою землю. Бо без бесіды се вшитко изчезне, зотре ся, вмре!



Што дїля мене рӯдна бисїда? Так ми ся видит ож уже много рōкӯв прōбуву исе дефіновати, даяк напытати, дати му фōрму тай вам указати. Рӯдна бисїда - исе ни просто вспоминкы за тото які были давно файні співанкы, авадь як красно розказовала бабка за свōї мōлōді рокы. Рӯдна бисїда вто не лиш традіції тай фолклор, у рамкы якого нам ї помогли загнати. Рӯдна бисїда є скелетом нашого рōзума, є падементом нашых думок тай ідей, є нашым проводником крӯзі темну хащу реалности. Рӯдна бисїда была мойим цімбором, якый ня держав за руку тай помагав устати, кōй забывав им тко м такый. Най поможе устати ай вам, най рӯдна бисїда буде вашым самый вірным цімбором.


Для мене рудна бисіда - йсе бисіда, котру’м дістала з материнськым молоком, котру’м вдыхала з воздухом землі и міста де’м ся вродила. Мож навчити ся читаво шлиякых бисід, котрі є потреба знати для житя и екзистованя. Айбо рудна буде лем вта, котру навчили мама з няньом, из котров людина уросла, котра псталася навхтема в крови и в сознанію. Мож любити деякі бисіды, мови, язикы за єїх милозвучность, за єїх практичность, за єїх престиж, айбо свою бисіду, людина мала бы любити завто, што то є єї рудна и материнська бисіда!

Рудна бисіда

Є бисіды, котрі в житю нам треба
Для екзістенції, престижу и роботы,
Айбо, є лем єдна дана из Неба,
Котра у серцю - в рамці позолоты!

Навчити ся мож бисіды шлиякі:
Хоснує ся теперь вже фест англійська,
Украйинську сьме вчили ся на дяку,
За ня, у школі, была и російська.

У світ пуйшла’м из отчої ми хыжі,
Ище єден ‘им говор ся навчила.
Лем, чим од старости ми вік є ближе,
Тим булше бисіды ціну порозуміла!

Забыти мож ушитко из роками,
Деталі ся из гадкы истиравуть…
Лем з тямкы тяжко стерти колыскову мамы,
Русинські назвы ї чічок ся памнятавуть!

Є милозвучні бисіды у світі,
Престижні и модніші чим вта наша…
Лем наша, скромна, ми - ги сонце в літі,
Для ня май рудна и май ліпша, и май крашша!



Што для ня є рӯдна бисїда? Ни упōвім, же я, в цілӯм, колись ся звідав сякоє себе. Та того и даякого єдного, ціленого, ōтвіта на сисе звіданя до типир у ня й ни было. Пōпробую типир го даяк “утягти” из глубин мойых емоцій, но тай мысльӯв, айбо акōрат за первыми, за емоціоналними пережыванями, стōйит осōба заслуга, уповіме так, «пальма первости». Они в мōйōму трафункови зограли бӯлшу рōлю на урōзумліньōви мнōв свого рӯдного языка, но тай, ги ōто модно типир казати, усвідōмлінньōви свōйōй нарōднōсти. А мысль туй лиш так, «служанка емоції», – она пōможе ми ї дораз хӯть якōсь ōформити, ōбы чилядь пōрōзуміла вто, што ми мо́зґы «породили».

Думаю, мож туй бы было зачати, з такого си “мудрованя”: же язык, неборе, душа народа, а заєдно ун рōзкрыват и дух му, усю уднушнōсть, його културу. Из сим и ни пōспориш! Сякōє ми з малинького казали в ōшколї, но тай тот віршик Воробкевіча силōвали ня учити; тот котрый:

«Як ту мову мож забути,
Якою учила
Нас всіх ненька говорити,
Ненька наша мила?

Як ту мову мож забути?
Та ж звуками тими
Ми ж до Бога мольби слали
Ще дітьми малими;

У тій мові ми співали,
В ній казки казали,
У тій мові нам минувшість
Нашу відкривали».

Тōвды ня зачудōвало, ōж «мова» штōсь на бізонь ни вта, што на нюй «ненька» ня учила говорити. Похожа? Гей, похожа, и сінтаксіс тот, и слова дакōтрі гибы похожі на наші. Айбо и рōсійська у сьōму планōви тоже ни храмле. Но, а позад фурташного хōжіня из мамков до церкви, де співают на церковнословянщінї, та и убче ги рӯдна, айбо и шуга нїґда ни вта, што сьме нив “до Бога мольби слали ще дітьми малими”.

Так у минї ся точило тото вшытко, я успів пōбыти даже, най ся ни приказує, космополітом, так ги ото быват у типирішньой моложавы, лібералом, матеріалістом, сцієнтістом, на тулко, на кулко годен быти дїтвак. Якыйись період пережив им удну у сōбі “языковой вопрос”, ціла епоха русофілско-украйинофілского протістояня на културнӯм тай політічнӯм полї розверла ся у минї. Подаколи и русинофілы ся «врывали» в тōту валку, айбо ни на дōвго (може на місяць, на два). Дōвго’м думав. Фурт им метався за усі єдинаціть гōдӯв шкōлōваня: «ба котра бисїда ми рӯдна?», а што ищи май важно, котра май практічна тай “вастрєбована”, ōбы из нив, ги каже моя мамка, мож было у світ іти? Тай якōсь ми само залитїло у гōлōву, же годен им из ся корчити москаля вадь украйинця, айбо итак, нї тым, нї инчым ни стану, а ищи ся и опозорю (Туй вас удсылаю на байкы Муранія за «Трьох дроздӯв» тай за «Слимаґа»). Авадь може ся я чиню ищи май гӯрше – я плюю у лице усьым свōйым предкам, дїдам-прадїдам, котры тōту бисїду, саракі, плекали тай частōвали, хӯть їх , ги пише Александер Павловіч, «про віру, нарōднōсть били-мучили».

Типир штудую на Пряшӯвськӯй Універзіті руснацькый язык тай літературу, та даяк, уже кōй прōйшōв им исись усьый путь, годен им упōвісти, ож для мене рӯдный язык, ото язык мӯй, мойых предкӯв уд котрых им го дустав. Гей, звучит так, доста по історіософськы, айбо, бізӯвно, што прадавнōсть, кедь мож так упōвісти, «предкōвōсть», языка туй указує на його важнōсть, и, главнōє, для його, назад изхосную туй исе слово, свідомых носічув, вна є далеко ни пуслїдньым крітерійōм усвідōмліня «рӯдности» языка.

Пак уже по сюй “писанинї”, вы уже майжинькы знаєте, што’м хōтїв упōвіти. Мӯг бы’м дале ни писати уже нич, айбо звіданя на зачаткови’м си задав, записав та мушу типир “добити” до кунця.

Но, та што про ня є рӯдна бисїда? Она є дїля мене є Традіційōв (туй им спеціално написав из великōй літеры), яку мы мусиме держати. Она є дїля мене єден цілистый маніфест руснацькōй нарōднōсти, тай мōйōй ид нюй принадлежности.

Кончу своє казаня слōвами украйинського поеты Ивана Франка:

«Діалект чи самостійна мова?
Найпустіше в світі се питання.
Міліонам треба сього слова,
І гріхом усяке тут хитання.

Діалект, а ми його надишем
Міццю духу і огнем любови
І нестертий слід його запишем
Самостійно між культурні мови».


Дякуєме вшыткым, ко пōпрōвбōвав дати удпōвідь на исе звіданя, котроє ся на первый пōзӯр видить легкым а ясным, айбо кōй ся над ним зачинать думати, оно указує ся доста запутаным, чажкым и чажкым на удпōвідь.

Ануж, пōпрōвбуйте найти свōю удпōвідь на сю звіданку дōлӯ у коментарьох.

Што є дїля тебе рӯдна бисїда?

Далші статї из катеґōрії Никаня читайте за удкликованьом
Реклама